webdeki.org

Türkçe sosyal imleme sitelerinden bahsetmeden önce sosyal imlemeden (social bookmarking) biraz bahsetsem fena olmaz sanırım. Sosyal imleme webde karşılaştığınız bir içeriğin bağlantısını bir sosyal imleme sitesine kaydetmeniz ve  bu içeriğin (kullanıcılarca yorumlanması, puanlanması gibi yollarla) diğer kullanıcılarla etkileşime geçmesini anlatan bir kavram. Yani meselenin özünde bir içeriğin sosyalleştirilmesi yatıyor. İçeriğin etiketlenmesi ve uygun bir kategori altında sunulması sosyal imlemenin olmazsa olmazlarından.

Sosyal imleme kabaca bir bağlantının kaydedilmesi olmakla birlikte kendi içinde çeşitli alt kategorilere de ayrılıyor. Örneğin Delicious sosyal imleme sitesinde ağırlıklı olarak daha sonra hatırlamak amacıyla imleme yapılabilirken StumbleUpon sosyal imleme sitesinde ağırlıklı olarak öneri amaçlı imleme yapılabiliyor. Digg gibi haber eksenli sosyal imlemeler de söz konusu.

Sosyal imleme Digg, Reddit gibi sosyal haber sitelerinden sonra farklı bir boyut kazandı. Bu tarz siteler aracılığıyla kullanıcılar eklenen içeriği puanlayıp, kaliteli, işe yarar içeriği ön plana çıkarabilme, yorumlayıp içeriği zenginleştirebilme imkanına kavuştu.

Madalyonun bir de öbür yüzü var sosyal imleme siteleri içerik sağlayıcılar için bulunmaz hint kumaşı Sosyal imleme sitelerinin binlerce kullanıcısı, sunduğunuz içeriğin kullanıcısı haline gelme potansiyelini barındırıyor. Böyle bir durum da haliyle sitenize değer katıyor. Bir diğer yandan arama motorları popüler olmayan sitenizdeki değerli içeriğinize daha rahat ulaşabiliyor. Aynı şekilde içerik arayan kullanıcılar için de arama motorlarında içeriğiniz sosyal imleme siteleri aracılığıyla üst sıralarda yer alabiliyor.

Türkçe içerik için sosyal imlemede en büyük problemi Digg, Delicious gibi büyük sosyal imleme sitelerinin kullanıcı kitlesinin çok küçük kısmını türkçe bilenlerin oluşturması ve paylaşılan içeriğin hemen hemen hepsinin ingilizce olması oluşturuyor. Türkçe içeriğe bu sitelerde sosyal imleme yolu kapanınca türkçe içerik için sosyal imleme bir eksik olarak karşımıza çıkıyor; ancak bu eksiklik türkçe sosyal imleme siteleri tarafından fazlasıyla kapatılmış durumda. Türkçe içerik okuruna oranla çok fazla sosyal imleme sitesi kullanıcılara hizmet verme çabasında.

Türkçe Sosyal İmleme Siteleri

Türkçe sosyal imleme açısından irili ufaklı onlarca siteye rastlamak mümkün. Sosyal imlemenin hayati noktasını içeriğe ulaşacak, içerik hakkında yorum yapacak ve belki de puanlayacak yani sosyalleştirecek kullanıcılar oluşturuyor. Büyük kullanıcı kitlesi sosyal imleme siteleri sosyal imleme sitesi yapan unsur.

Burada belirli bir büyüklüğe ve kullanıcı kitlesine ulaşmış, benim de kullandığım bir kaç sosyal imleme sitesine yer vereceğim. Türkçe sosyal imleme siteleri arasında haber.gen.tr, tusul, buzla, linkibol, limk benim için bir adım öne çıkan siteler.

buzla

Sosyal imleme siteleri arasında benim en sevdiğim, en beğendiğim. Kullanıcılarının internet okur-yazarlık düzeyi yüksek sitelerden. Gün içinde anasayfaya çıkan onlarca paylaşım, arkaplanda kullanıcıların buzlamasını bekleyen onlarca öneri ile digg benzeri siteler arasında öne çıkan türkçe sosyal imleme sitesi. Site sosyal imleme özelliğinin yanında Buzla Sohbetler adı altında alanlarında  uzman başarılı kişilere kullanıcılarının sorular sormasını sağlayarak diğer sosyal imleme sitelerinden farklılaşıyor. Buzla sohbetler kapsamında bu güne kadar FriendFeed’in kurucu ortaklarından Bret Taylor ve Alice BBDO’nun yaratıcı yönetmeni Ali Göral konuk oldu, soruları yanıtladı. Şu sıralarda ise kullanıcılar fikiratölyesi ve FMK‘nın yaratıcısı Tunç Kılınç‘a sorularını yöneltiyor. Diğer sosyal imleme sitelerinde farketmediğim editörlük kurumu buzla’da mevcut, editörlerce seçilen kaliteli içerik sitenin genel kalitesini artırıyor. Bunların dışında sosyal imleme sitelerinin standart özelliklerinden olan yorum, arkadaş ekleme, şikayet gibi özellikleri desteklemekle birlikte rss desteğinin olmayışı büyük eksiklik.

haber.gen.tr

Sosyal haber sitelerinin türkçe içerikli örneklerinden haber.gen.tr sitesi. Ağırlıklı olarak güncel haberlerin paylaşıldığı ve puanlandığı sitede bir çok kategoriye göre ayrılmış haberlere ulaşmak mümkün. Benim gözlemlediğim kadarıyla en geniş kullanıcı kitlesi sahip türkçe sosyal imleme sitelerinden biri haber.gen.tr. Gün içinde 70li puanlara ulaşan haberleri üst sıralarda eksili puanlara sahip haberleri ise son sayfalarda görmek mümkün. Eklenen haberler editör kontrolünden geçtikten sonra yayına alınıyor; bu yüzden gelişmeler biraz rötarlı siteye aktarılabiliyor ya da hiç yayınlanmıyor. Yazı şeklinde içerik ekleyebilmenin yanında video, fotoğraf veya obje eklemek mümkün. Site 6 saatten 30 güne kadar içerikleri filtreleyerek sunabiliyor, yorum, rss, arkadaş ekleme özellikleri mevcut. Ayrıca her sabah seçme haberlerden bir eposta da yollayabiliyorlar.

limk

Türkçe sosyal imlemenin atası kim sorusuna vereceğim cevap limk olacaktır. Bu alanda ilk örnek olduğunu söyleyebilirim. Kendine özgü sayfa yapısı, geniş kullanıcı kitlesinin yanı sıra diğer sosyal imleme sitelerinden farklı olarak eğlenceye yönelik içeriği ile limk’in yeri ayrı. Boş zamanınızı eğlenerek değerlendirmek istiyorsanız limk doğru adres olacaktır. Üye olmasam da rss üzerinden devamlı takip ettiğim adreslerden biri.

linkibol

Sosyal imleme sitelerine Web 2.0 özellikleri katan türkçe sosyal imleme sitesi. Javascriptle güçlendirilmiş arayüz diğer türkçe sosyal imleme sitelerinden farklılaşıyor. Varsayılan olarak diğer sitelerin aksine en son eklenen içerik sizi karşılıyor. Siz daha sonra popüler içeriği görüntüleyebiliyorsunuz. Tek renk tasarımlara inat linkibol rengarenk bir sosyal imleme sitesi olarak karşımızda.

tusul

Kendisini sosyal haber platformu olarak tanımlayan son türkçe sosyal imleme sitemiz tusuldatmayla içeriği değerlendiriyor. Beğenilen içerik kendisine anasayfada yer buluyor. Hergün onlarca bağlantı tusul’a da akıyor. Tusul diğer sosyal imleme sitelerinden kullanıcıların ilgi alanlarına göre bir araya gelip sohbet edebildiği grupları ile farklılaşıyor. Tusul içerik sunuculara diğer sosyal imeleme sitelerinde pek rastlamadığım API olanaklarını da sunuyor. Böylece sitenizden Tusul API aracılığıyla içerik gönderebiliyor veya Tusul’dan içerik çekebiliyorsunuz. Tusul da diğerleri gibi yorum, arkadaş ekleme, rss gibi özellikleri destekliyor. Tusulun benim dikkatimi çeken eksiklerini anasayfaya çıkan içeriklerin 1günden eski olması, neredeyse tüm bekleyen içeriğin 1 tusuldamada sabit kalması ve içerikle beraber bir görselin sunulmuyor olması olarak sıralayabilirim.

Diğerleri

Burada yer verebildiklerim dışında oyyla, bağcık, inter.net.im, 100puan, eksenim, imleme, aylax, 101bilge, habberci.com, kozmikgevezelik (bir zamanlar kadınlara özel haber paylaşım sitesiymiş) gibi daha nice türkçe sosyal imleme sitesi mevcut. Diğer türkçe sosyal imleme sitelerinden sınırlı sayıdaki bazısı vasatın üstüne çıkabilirken büyük kısmı güncel olmadığı  ya da dizi izle, film izle gibi değersiz içeriklerle dolduğu için vasat kalıyorlar. Pligg gibi açık kaynaklı içerik yönetim altyapıları sayesinde nice cengaver bu alana atılacak, sosyal imleme pastasından pay kapmaya çalışacaktır.

Sayılarla Türkçe Sosyal İmleme Siteleri

Kısaca değindiğim bu sitelere ilişkin karşılaştırmalı bir kaç veriyi paylaşmak siteleri değerlendirme açısından faydalı olacaktır.

Site Adresi	Google Pagerank	Backlink	Wayback M.
www.buzla.com	3 / 10	664,375	71 Adet
www.haber.gen.tr	6 / 10	1,028,632	0 Adet
www.limk.com	3 / 10	1,051,969	468 Adet
www.linkibol.com	3 / 10	1,162,701	108 Adet
www.tusul.com	4 / 10	1,438,696	63 Adet

Tablo zeytech.net yardımıyla oluşturulmuştur.

Sosyal İmleme Sitelerine Küçük Öneriler

1. İçerikle beraber sunulan küçük görseller içeriğin farkedilmesine çok yardımcı oluyor. İçerik küçük görsellerle desteklenmeli
2. Girilen içerikler çok bekletilmemeli kısa süre içinde site kullanıcılarının kullanımına sunulmalı
3. Kaliteyi düşürmemek adına içerik için içerik basit sınırlı bir filtreleme, denetim sisteminden geçirilmeli.
4. Hertürlü içerik kullanışlı filtrelerle kullanıcı tarafından süzülebilmeli. Örneğin son 2 günde 40 puan üstü içerik gibi
5. Kullanıcıların sosyalleşebileceği ortamlar yaratılmalı ama çok da abartılmamalı
6. Digg, stumble tarzı bir araç çubuğu ile rastgele içerik gezebilme imkanı (bildiğim kadarıyla türkçe sosyal imleme sitelerinin hiç birinde bu özellik yok)
7. İçerik sağlayıcılara basit kullanışlı  araçlar sunulmalı, wordpress eklentileri gibi, html kodları gibi.
8. Güncel bir blog‘dan daha güzel bir şey olamaz

Benden önce bu konuya değinen şu yazıları da okuyabilirsiniz: eburhan.com, Selçuk Hoca, komikya

Not: Farklı, kaliteli olduğunu düşündüğünüz burada yer almayan türkçe sosyal imleme sitelerini paylaşırsanız sevinirim.