3G hayatımıza gireli neredeyse 1 ay olacak, uzun uzun burada 3G’den bahsetmeyeceğim; ama bilgi edinmek isteyen wikipedia da 3G başlığına bakabilir. 3G’nin sunduğu en önemli imkan geniş bant internet erişimi. Türkiye’de GSM operatörleri  3G’nin bu en önemli imkanını ancak kotalı-limitli bir şekilde sunuyorlar şimdilik 3 operatörü de kotasız-limitsiz internet seçeneği sunmuyor.

Türkiye’de kablolu geniş bant internet hizmetinde kullanıcıların yaygın olarak tercih ettiği ADSL hizmetlerinden tanışıklığımız olduğundan  kotalı-limitli internete yabancı olduğumuz söylenemez. Ancak 3G’nin ADSL’den farklı, kendine has bazı özellikleri var.

 

İki yönlü ücretlendirme

GSM operatörlerinin limitleri 100MB‘dan başlayıp 8GB‘a kadar çeşitlilik gösteriyor. Burada dikkat edilmesi gereken ilk unsur bahsedilen veri hacminin hem indirme (download) hem de gönderme (upload) için geçerli olduğu; yani ikisinin toplamı tarifenin limitini geçmemeli ki faturanız şaşmasın. 2 değerden genelde indirme kullanıcılar için önemli ve büyük hacmi bu değer oluşturuyor (belki bu yüzden ADSL hizmetinde sadece indirme  hacmi sınırlanıyor). Açtığınız bir web sayfası, izlediğiniz bir video, indirdiğiniz bir dosyanın boyutu bu hacme ekleniyor. Gönderme ise genelde indirmeye oranla çok fazla yapılmıyor: bir web sayfasını açma talebiliz, göndereceğiniz bir epostanın veya bir dosyanın boyutu da gönderme hacmine ekleniyor. İki hacmin toplamı (indirme+gönderme) sizin limitinizi oluşturuyor.

Tarifenizle satın aldığınız veri hacmini aşmamak için belirli sıklıkla kullanım detaylarınızı kontrol etmenizde yarar var böylece  ay sonunda kötü süprizlerle karşılaşma riskini epey azaltmış olursunuz. Bilgisayarınızı zararlı yazılımlardan koruyarak sizin kontrolünüz dışında bu yazılımların veri kullanımının önüne geçebilirsiniz. Herşeye rağmen internet kullanımınız tarifenizi aşıyorsa ki bu 1GB aşım için 50 ile 110 TL arasında bir tutar olarak faturanıza yansıyacaktır. Bu durumda ilk akla gelen satın aldığınız limiti artırmak olabilir ancak bir de şunları denemenizi öneririm:

 

 

Kotayı-limiti verimli kullanmanın yolları

Çoğunlukla fazla veri transferinin sebebi olarak hemen zararlı yazılımlar akla gelir ama bana göre en sinsi kota avcıları web siteleri. Şöyle bir iki örnek vermek gerekirse hurriyet.com.tr adresini ziyaret etmeniz 800KB,  eğer bir de milliyet.com.tr adresini ziyaret ederseniz 1.4MB da orada bırakmanız gerekecek, bir de ntvmsnbc.com‘a girerseniz burada indireceğiniz 950KB veri  ile 3 sayfada toplamda 3.1MB harcamış olacaksınız (Veri boyutları Firefox’un Web Developer eklentisi ile ölçülmüştür). Örnekleri çoğaltmak mümkün, bir çok web sitesi barındırdığı büyük görseller ve flash reklamları gibi objelerle sizin için çok da gerekli olmayan verileri indirmenize sebep oluyor.

 

Reklamları engellemek

Firefox kullanıyorsanız, reklamlar için Adblock Plus eklentisini; flash objeleri için Flashblock denemelisiniz.

Opera kullanıyorsanız Opera ad block filters sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Diğer tarayıcılar için de Privoxy proxy çözümünü deneyebilirsiniz.

 

Görselleri küçültmek

Bu konuda benim bildiğim pek fazla çözüm yok çevirmeli bağlantı (56K ) zamanlarında servis sağlayıcılar böyle  hizmetler sunuyordu sunucularında görselleri küçültüp sıkıştırıp size öyle gönderiyor ve interneti hızlı gibi gösteriyorlardı.

Günümüzde ise en etkin çözüm Opera tarayıcısından geliyor; tarayıcının henüz test aşamasındaki ancak kullanılabilir son versiyonu Opera Turbo adını verdikleri bir teknolojiyle geliyor. Bu teknolojiyi Opera cep telefonları için ürettiği Opera Mini ve Mobile tarayıcılarında da kullanıyor. Opera Turbo devreye sokulduğunda tarayıcı web sayfalarındaki görselleri sunucularında sıkıştırıp size yolluyor böylece 100KB’lık görsel yerine 20-25KB’lık küçültülmüş olanını indiriyorsunuz; dilerseniz tek tıklamayla orjinal görsele ulaşmak da mümkün. Ayrıca Opera Turbo modunda Flash objeleri yüklenmek için sizin tıklamanızı bekliyor böylece işinize yaramayacak objeleri indirmek zorunda kalmıyorsunuz. Daha ayrıntılı bilgi için Opera 10 Turbo: Kota Dostu, Süper Hızlı* Tarayıcı başlıklı yazıma bakabilirsiniz.

 

Görselleri yüklememek

Internet Explorer tarayıcınızın ayarlarından Resimleri yükleme yer tutucuları göster gibi görselleri yüklememe seçeneğini seçebilirsiniz. Benzer bir seçenek Firefox ve Opera için de mevcut. Görsellik diye bir şek kalmadığı gerçek

 

Videolar

Video paylaşım sitelerinin artık yüksek çözünürlüklü videoların paylaşılmasına izin verdiği şu günlerde  3G kullanıcıları için bu videoların düşük çözünürlüklü hallerini izlemek daha uygun olacaktır. Artan çözünürlükle birlikte transfer edilmesi gereken veri hacmi de 2′ye katlanabiliyor. İzlemek istediğiniz videoyu bilgisayarınıza indirerek izlemek de aynı videoyu daha sonra yine izlemek istediğinizde tekrar indirmek için harcayacağınız hacimden tasarruf sağlayacaktır.

Hatta işi ilerletip çevrimiçi video çevrim araçlarıyla izleyeceğiniz videonun boyutlarını küçültüp bilgisayarınıza indirebilirsiniz. (bkz: movavi.com, mediaconverter.org)

 

Dosya alma/gönderme
Eğer sıklıkla belgeler paylaşıyorsanız bu belgeleri sıkıştırarak paylaşabilirsiniz; özellikle yazı içeren dosyalarda kazancınız çok büyük olacaktır. Dosya gönderenlerden de sıkıştırarak göndermelerini isteyebilirsiniz. Günümüzde hemen her bilgisayarda 7zip (ücretsiz), PeaZip (ücretsiz), Winzip($ 29.95), Winrar($ 29) gibi bir sıkıştırma programı bulunuyor.

Dosya paylaşım programlarından uzak durmakta yarar var. Hem dosyayı indirirken hem de daha sonra paylaşırken kotanızdan eksildiğini unutmayın.